در تاریخ ادبیات جهان، کم هستند کتاب‌هایی که بتوانند با سردیِ تمام، لایه‌های تاریکِ ذهن انسان را کالبدشکافی کنند. کتاب «مرگ کسب و کار من است» اثر روبر مرل، یکی از همین آثار تکان‌دهنده است که با ترجمه‌ی درخشان و قلم استوار احمد شاملو توسط نشر نگاه منتشر شده است. این رمان صرفاً یک روایت تاریخی از دوران آلمان نازی نیست، بلکه مطالعه‌ای دقیق درباره‌ی چگونگی تبدیل شدنِ «انسان» به «ماشین کشتار» است.

داستانی که وجدان خواننده را هدف می‌گیرد
روبر مرل در این کتاب، زندگی‌نامه‌ی خودساخته‌ی «رودلف لانگ» (شخصیتی الهام‌گرفته از رودلف هوس، فرمانده اردوگاه آشویتس) را روایت می‌کند. نکته‌ی هولناک کتاب اینجاست که شخصیت اصلی، نه یک روانی یا هیولای خبیث، بلکه انسانی «منضبط»، «وظیفه‌شناس» و «مبادی آداب» است که جنایت را نه از سرِ نفرت، بلکه به عنوان یک «وظیفه اداری» به انجام می‌رساند.

بخشی از متن کتاب
در بخشی از این اثر که عمق فاجعه و سردیِ ذهنی شخصیت اصلی را نشان می‌دهد، می‌خوانیم:
«من مردی بودم که به وظیفه‌ام عمل می‌کردم. برای من، کشتن هدف نبود، وسیله‌ای برای تحقق بخشیدن به یک ایدئولوژی بود که به من آموخته بودند. در دنیای من، هیچ‌چیز شخصی نبود؛ همه چیز در اعداد، گزارش‌ها و بهینه‌سازیِ فرآیندها خلاصه می‌شد. وقتی به آمارِ کشتار نگاه می‌کردم، آن را نه به مثابه‌ی جان‌های از دست‌رفته، که به عنوان کاراییِ سیستم می‌دیدم. آیا این گناه است که انسان بخواهد در کارش بهترین باشد؟»

چرا این کتاب همچنان خواندنی است؟

ترجمه احمد شاملو: نثرِ پاکیزه و گزیده‌ی احمد شاملو به متن این کتاب، لحنی سرد و در عین حال کوبنده بخشیده است که خواننده را تا پایان با خود همراه می‌کند.

روان‌شناسیِ قدرت: این کتاب به خوبی نشان می‌دهد که چگونه یک فرد می‌تواند با پناه گرفتن پشت «اطاعت از قانون» و «انجام وظیفه»، انسانیت خود را به مسلخ ببرد.

تأثیر ماندگار: «مرگ کسب و کار من است» پس از سال‌ها هنوز هم یکی از بهترین پیشنهادها برای درک ریشه‌های خشونتِ سیستماتیک است.

نتیجه‌گیری 
اگر به ادبیات داستانی با تم تاریخی، روان‌شناسی جنایی و یا تحلیل‌های عمیقِ فلسفی علاقه دارید، این اثر از نشر نگاه یکی از ضروری‌ترین کتاب‌هایی است که باید در قفسه‌ی کتابخانه‌تان داشته باشید. روبر مرل در این کتاب سوالی بزرگ را پیش روی شما می‌گذارد: «مرز میان نظم و جنایت کجاست؟»