کتاب «اسمبلی» (Assembly) یکی از آثار مهم و متأخر مایکل هارت و آنتونیو نگری است؛ دو نظریهپرداز برجستهای که پیشتر با آثاری چون «امپراتوری»، «انبوهه» و «مشترکات» شناخته شدهاند. این کتاب ادامهای بر پروژهی فکری آنها درباره قدرت، دموکراسی، کنش جمعی و شکلهای نوین سازمانیابی سیاسی در جهان معاصر است.
در «اسمبلی»، هارت و نگری به یک پرسش کلیدی میپردازند: چگونه میتوان در جهانی که قدرت بهصورت شبکهای، پراکنده و جهانی عمل میکند، شکلی مؤثر از سازماندهی سیاسی و مقاومت جمعی ایجاد کرد؟
آنها معتقدند که جنبشهای معاصر (از اشغال والاستریت تا جنبشهای اجتماعی در نقاط مختلف جهان) نشان دادهاند که اشکال افقی، شبکهای و غیرمتمرکز سازمانیابی اهمیت یافتهاند. با این حال، این جنبشها اغلب در تبدیل انرژی اعتراضی به ساختارهای پایدار سیاسی با مشکل مواجه میشوند.
«اسمبلی» تلاشی است برای پاسخ دادن به این مسئله: چگونه میتوان میان خودسازماندهی افقی و کارآمدی عملی توازن برقرار کرد؟
مفاهیم کلیدی
انبوهه (Multitude):هارت و نگری در آثار پیشین خود مفهوم «انبوهه» را مطرح کردند؛ جمعیتی متکثر و شبکهای که میتواند بدون وحدت اجباری، کنش مشترک داشته باشد. در این کتاب، آنها به امکان سازمانیابی سیاسی این انبوهه میپردازند.
قدرت شبکهای: قدرت در جهان معاصر دیگر صرفاً در دست دولتهای ملی نیست، بلکه در شبکههایی از سرمایه، رسانه، فناوری و نهادهای فراملی جریان دارد. از این رو، مقاومت نیز باید شکلهای تازهای بیابد.
رهبری و سازمان: یکی از بحثهای مهم کتاب، بازاندیشی مفهوم رهبری است. نویسندگان استدلال میکنند که نفی کامل رهبری یا ساختار ممکن است به ناکارآمدی بینجامد؛ بنابراین باید شکلهای نوینی از هماهنگی و تصمیمگیری جمعی ایجاد شود که با اصول دموکراتیک سازگار باشد.
جایگاه کتاب در پروژه فکری هارت و نگری
اگر «امپراتوری» تحلیل ساختار قدرت جهانی بود و «انبوهه» به سوژهی سیاسی جدید پرداخت، «اسمبلی» به مسئلهی سازماندهی و عمل سیاسی میپردازد. این کتاب مرحلهای کاربردیتر و راهبردیتر در اندیشهی آنها محسوب میشود و تلاش میکند از سطح نظری به پیشنهادهای عملی نزدیک شود.
ترجمه و انتشار
ترجمهی فواد حبیبی کوشیده است مفاهیم پیچیده و نظری این اثر را با دقت و انسجام به فارسی منتقل کند. با توجه به زبان نظری و گاه فشردهی هارت و نگری، برگردان دقیق اصطلاحات نقش مهمی در فهم متن دارد. انتشار کتاب توسط نشر نگاه آن را در دسترس مخاطبان فارسیزبان علاقهمند به نظریههای سیاسی و اجتماعی معاصر قرار داده است.
مخاطبان کتاب
این اثر برای گروههای زیر مناسب است:
- دانشجویان و پژوهشگران علوم سیاسی، جامعهشناسی و فلسفه
- علاقهمندان به نظریههای انتقادی و جنبشهای اجتماعی
- کسانی که به مسئله سازماندهی جمعی و دموکراسی در جهان معاصر فکر میکنند
مطالعهی کتاب نیازمند آشنایی نسبی با مباحث نظری سیاسی و مفاهیم انتقادی است.
جمعبندی
«اسمبلی» کتابی است دربارهی چگونگی تبدیل اعتراض به سازمان، و انرژی جمعی به قدرت پایدار. هارت و نگری در این اثر میکوشند نشان دهند که در عصر شبکهها و جهانیشدن، سیاست نیز باید بازاندیشی شود.
این کتاب برای کسانی که به آیندهی کنش جمعی و اشکال نوین دموکراسی علاقه دارند، اثری قابل تأمل و چالشبرانگیز است.