«لمس میمون» نوشته آنالی اکبری و منتشرشده توسط نشر چشمه، مجموعهای از داستانهای کوتاه معاصر است که در مرز میان واقعیت روزمره، فانتزی و رئالیسم جادویی حرکت میکند. این کتاب در سال ۱۴۰۳ منتشر شده و ۱۵۴ صفحه دارد و چهارمین چاپ آن در سال ۱۴۰۴ نیز منتشر شده است. «لمس میمون» سومین اثر آنالی اکبری پس از «کار من جادو کردن است» و «دروازه یکشنبه» است.
آنچه این مجموعه را از یک مجموعه داستان واقعگرای معمولی جدا میکند، شیوهای است که نویسنده در آن اتفاقهای آشنا را به موقعیتهایی عجیب، غیرمنتظره و گاه کابوسوار تبدیل میکند. در جهان داستانهای اکبری ممکن است زندگی روزمره ناگهان به قلمرو خیال وارد شود و شخصیتهایی که در ابتدا کاملاً عادی به نظر میرسند، در شرایطی قرار بگیرند که قوانین معمول واقعیت دیگر پاسخگوی آنها نیست.
کتاب «لمس میمون» درباره چیست؟
«لمس میمون» مجموعهای شامل ۱۱ داستان کوتاه است. داستانهای کتاب از نظر موقعیت و فضای روایی با یکدیگر تفاوت دارند، اما میان آنها پیوندی در نوع نگاه نویسنده به انسان و زندگی دیده میشود. فانتزی، طنز، رئالیسم جادویی، ترس و موقعیتهای غیرعادی به نویسنده اجازه میدهند تا درباره تجربههایی کاملاً انسانی صحبت کند.
در معرفی رسمی کتاب، فضای آن به سفری تشبیه شده که ابتدا میتواند شاد، پرتحرک و جادویی به نظر برسد، اما ناگهان وارد تونلی تاریک و دلهرهآور میشود. این تصویر به خوبی ساختار کلی مجموعه را توضیح میدهد: خواننده با جهانی مواجه است که در آن مرز میان شگفتی و اضطراب بسیار باریک است. گاهی یک اتفاق فانتزی صرفاً سرگرمکننده نیست، بلکه دریچهای برای نگاه کردن به ترسها و تناقضهای زندگی انسان است.
فانتزی و رئالیسم جادویی در «لمس میمون»
یکی از مهمترین ویژگیهای کتاب، استفاده آنالی اکبری از فانتزی و رئالیسم جادویی است. در این داستانها، امر غیرواقعی الزاماً به شکل یک جهان کاملاً جدا از زندگی روزمره ظاهر نمیشود. برعکس، اتفاق عجیب میتواند در دل یک موقعیت آشنا رخ دهد و همین نزدیکی میان واقعیت و خیال، فضای داستانها را خاص میکند.
رئالیسم جادویی در این مجموعه بیشتر از آنکه صرفاً وسیلهای برای عجیب کردن داستان باشد، به نویسنده امکان میدهد واقعیت را از زاویهای تازه ببیند. وقتی قوانین جهان واقعی برای مدتی کنار گذاشته میشوند، ترسها، آرزوها، تنهاییها و تناقضهای شخصیتها واضحتر به چشم میآیند. به همین دلیل، فضای بعضی داستانها یادآور خواب یا کابوس است. نشر چشمه نیز در معرفی مجموعه بر همین ویژگی تأکید کرده و داستانها را تجربههایی دانسته که میتوانند مانند صحنههایی از خواب و رؤیا مدتها در ذهن خواننده باقی بمانند.
از آینده آخرالزمانی تا گذشته
یکی از جذابیتهای «لمس میمون» تنوع جهانهایی است که داستانها در آنها اتفاق میافتند. در توضیحات منتشرشده درباره کتاب، از سفر در زمان، آیندهای دلهرهآور، ویرانههای شهری آخرالزمانی و بازگشت به گذشته صحبت شده است. بنابراین مجموعه، یک فضای ثابت و یکنواخت ندارد و هر داستان میتواند دروازهای به جهانی متفاوت باشد.
این جابهجایی میان زمانها و فضاها باعث میشود موضوعاتی مانند گذشته و آینده فقط پسزمینه داستان نباشند. شخصیتها با گذشته خود، با چیزی که ممکن است در آینده رخ دهد یا با جهانی که دیگر شبیه جهان امروز نیست روبهرو میشوند. در نتیجه، زمان در «لمس میمون» میتواند به ابزاری برای بررسی هویت و ترسهای انسان تبدیل شود.
آدمهای معمولی در موقعیتهای غیرمعمول
یکی از ویژگیهای قابل توجه مجموعه، قرار دادن آدمهایی آشنا در موقعیتهایی ناآشناست. شخصیتها الزاماً قهرمانان بزرگ یا انسانهایی استثنایی نیستند. آنها با احساسات، روابط و دغدغههایی مواجهاند که میتوان برای آنها نمونههایی در زندگی واقعی پیدا کرد؛ اما اتفاقی غیرعادی، جهان معمول آنها را به هم میریزد.
همین تضاد میان شخصیتهای ملموس و اتفاقهای عجیب، به داستانها امکان میدهد بدون فاصله گرفتن کامل از زندگی روزمره، به سمت خیال حرکت کنند. در نتیجه، حتی وقتی اتفاقات داستان غیرواقعی هستند، احساسات شخصیتها برای خواننده قابل تشخیص باقی میمانند.
طنز در کنار تاریکی
«لمس میمون» فقط مجموعهای از داستانهای تیره و اضطرابآور نیست. طنز نیز بخش مهمی از فضای کتاب را تشکیل میدهد. ترکیب طنز با فانتزی باعث میشود موقعیتهایی که میتوانستند کاملاً سنگین یا تلخ باشند، از زاویهای متفاوت دیده شوند.
این تغییر لحن یکی از ویژگیهایی است که به داستانهای مجموعه ریتم خاصی میدهد. ممکن است یک موقعیت ابتدا خندهدار به نظر برسد و کمی بعد جنبهای نگرانکننده پیدا کند. همین جابهجایی میان خنده و اضطراب، بخشی از تجربه خواندن کتاب را شکل میدهد.
دغدغههای انسانی در دل خیال
پشت اتفاقهای عجیب «لمس میمون»، موضوعاتی کاملاً انسانی قرار دارند. در برخی معرفیها و خوانشهای منتشرشده از کتاب به مسائلی مانند تنهایی، عشق، پیری، مرگ، مهاجرت، هویت، ترس از آینده و تغییر نقشهای اجتماعی اشاره شده است. این موضوعات باعث میشوند فانتزی در کتاب صرفاً یک بازی ذهنی نباشد و با تجربه واقعی انسان ارتباط پیدا کند.
برای نمونه، در یکی از داستانها مسئله پیری میتواند به فرصتی برای بازتعریف خود تبدیل شود و در داستانی دیگر، آیندهای آخرالزمانی زمینهای برای جستوجوی خانواده و تعلق باشد. این تفاوتها نشان میدهد که نویسنده از یک قالب ثابت برای تمام داستانها استفاده نکرده و هر بار از جهان خیال برای پرداختن به مسئلهای متفاوت بهره گرفته است.
زبان ساده و تخیل گسترده
یکی دیگر از ویژگیهای «لمس میمون» کنار هم قرار گرفتن زبان نسبتاً ساده با تخیل گسترده است. این ترکیب باعث میشود خواننده برای ورود به جهان داستانها با مانع زبانی بزرگی مواجه نباشد، اما در عین حال اتفاقات و تصاویر داستانی میتوانند او را از فضای عادی دور کنند.
این ویژگی بهخصوص در داستان کوتاه اهمیت دارد. نویسنده فرصت زیادی برای ساختن جهانهای بسیار طولانی ندارد و باید با جزئیات محدود، فضا و شخصیت را شکل دهد. در «لمس میمون»، استفاده از موقعیتهای غیرمعمول و عناصر فانتزی یکی از راههایی است که به داستانها هویت مستقل میدهد.
«لمس میمون»؛ سومین کتاب آنالی اکبری
«لمس میمون» سومین اثر آنالی اکبری است و پس از «کار من جادو کردن است» و «دروازه یکشنبه» منتشر شده است. معرفیهای کتاب نشان میدهند که علاقه نویسنده به فانتزی و رئالیسم جادویی در این اثر حضور پررنگی دارد و او از این عناصر برای ساختن داستانهایی متفاوت از واقعیت روزمره استفاده کرده است.
آنالی اکبری علاوه بر نویسندگی، در حوزههای دیگری مانند پادکست و روایت نیز فعالیت داشته است. گفتوگوهای منتشرشده با او نشان میدهند که موضوعاتی مانند ترس، مرگ، مادر شدن، ناتمام ماندن و تجربههای شخصی نیز بخشی از دغدغههای ذهنی او هستند؛ موضوعاتی که میتوان رد آنها را در جهان داستانی «لمس میمون» نیز دنبال کرد.
درباره نویسنده و ناشر کتاب «لمس میمون»
آنالی اکبری نویسندهای است که در آثارش علاقه زیادی به تلفیق واقعیت و خیال نشان داده است. «کار من جادو کردن است» و «دروازه یکشنبه» پیش از «لمس میمون» منتشر شدهاند و این مجموعه داستان، ادامهای بر مسیر داستاننویسی او محسوب میشود.
«لمس میمون» را نشر چشمه منتشر کرده است. نخستین چاپ کتاب در سال ۱۴۰۳ منتشر شد و چاپ چهارم آن در سال ۱۴۰۴ با ۱۵۴ صفحه، قطع رقعی و جلد شومیز در فهرست پخش چشمه قرار گرفته است. این کتاب در مجموعه «جهان تازه داستان» نشر چشمه نیز معرفی شده است.
چرا باید کتاب «لمس میمون» را بخوانیم و کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
«لمس میمون» میتواند انتخاب مناسبی برای خوانندگانی باشد که به داستان کوتاه، فانتزی، رئالیسم جادویی و روایتهایی علاقه دارند که واقعیت روزمره را با اتفاقهای عجیب ترکیب میکنند. این کتاب برای مخاطبی که از داستانهای کاملاً واقعگرا فاصله میگیرد و دوست دارد در کنار مسائل انسانی با جهانهای غیرعادی و خیالپردازانه مواجه شود، جذابیت بیشتری خواهد داشت.
از طرف دیگر، تنوع داستانها باعث میشود کتاب برای کسانی که به مجموعههای داستان کوتاه علاقه دارند نیز گزینهای قابل توجه باشد. ۱۱ داستان کتاب الزاماً یک روایت واحد را دنبال نمیکنند، اما در فضای کلی و دغدغههای انسانی با یکدیگر ارتباط پیدا میکنند.
جمعبندی
«لمس میمون» مجموعهای است که از دل داستانهای کوتاه، جهانی میان واقعیت و خیال میسازد. آنالی اکبری در این کتاب آدمهای آشنا را وارد موقعیتهایی میکند که میتوانند شبیه رؤیا، کابوس یا یک اتفاق غیرممکن باشند. نتیجه، مجموعهای است که در آن فانتزی و رئالیسم جادویی نه فقط برای شگفتزده کردن خواننده، بلکه برای نگاه دوباره به تنهایی، عشق، ترس، پیری، هویت، مهاجرت و آینده به کار گرفته شدهاند.
شاید مهمترین ویژگی «لمس میمون» همین باشد که عجیبترین اتفاقهایش نیز در نهایت به تجربههای انسانی بازمیگردند. جهان کتاب ممکن است گاهی غیرواقعی و جادویی باشد، اما آدمهای آن با احساساتی زندگی میکنند که برای خواننده کاملاً قابل لمساند.